De essentie van staar en de operatie
Om te begrijpen of staar terugkomt, helpt het om kort te herhalen wat staar precies is. Staar is de vertroebeling van jouw eigen, natuurlijke ooglens. Deze lens zit achter je iris en pupil. Door ouderdom, soms door medicatie of een oogletsel, wordt deze lens langzaam troebel. Licht kan er niet meer goed doorheen, en daardoor zie je wazig.
De staaroperatie, technisch gezien een staarverwijdering, is een ingenieuze ingreep. De oogarts vervangt die troebele, natuurlijke lens door een heldere, kunstmatige lens, een zogenaamde intraoculaire lens (IOL). Deze IOL is gemaakt van kunststof en is ontworpen om een leven lang mee te gaan. Je krijgt dus een gloednieuwe, permanente lens.
Kan de nieuwe lens troebel worden?
Nee, de kunstlens zelf, de IOL die tijdens de operatie is ingebracht, kan niet vertroebelen op dezelfde manier als jouw natuurlijke lens dat deed. De materialen waaruit deze lenzen bestaan, zijn stabiel en gaan over het algemeen niet degraderen. Dit is goed nieuws. Je hoeft je dus geen zorgen te maken dat de vervangen lens zelf de oorzaak wordt van een nieuw zichtprobleem.
Wat mensen bedoelen met “terugkerende staar”
Als mensen spreken over het terugkomen van staar na een operatie, bedoelen ze vrijwel altijd iets anders. Ze ervaren een geleidelijke vermindering van hun gezichtsscherpte, maanden of soms jaren na de succesvolle ingreep. Dit fenomeen heeft een specifieke medische naam: posterieure capsulaire opacificatie (PCO). Dit is waar de verwarring ontstaat, want PCO is niet hetzelfde als cataract.
VIDEO: Gaat u een staaroperatie ondergaan? Hier vindt u alles wat u moet weten!
Wat is posterieure capsulaire opacificatie precies?
Tijdens de staaroperatie verwijdert de chirurg de troebele lens, maar hij laat de dunne ‘zak’ of ‘capsule’ waarin de lens zat, intact. Deze capsule dient als een perfecte houder voor de nieuwe kunstlens. Helaas kunnen cellen die achterblijven op deze capsule gaan woekeren.
Deze achtergebleven cellen vermenigvuldigen zich en vormen een dun laagje op de achterkant van de capsule. Dit laagje wordt langzaam troebel, net als de oorspronkelijke staar. Dit gebeurt in de ondersteunende structuur rondom jouw nieuwe lens. Het effect is identiek aan staar: het licht wordt geblokkeerd, je zicht vermindert, en je hebt weer last van wazigheid of verblinding.
Dit proces, PCO, ontwikkelt zich meestal langzaam. Soms zie je de eerste veranderingen na een half jaar, maar vaker gebeurt het na een jaar of langer. Het is een veelvoorkomende late complicatie na staaroperaties.
Hoe behandelen we die ’terugkerende’ vertroebeling?
Het mooiste van dit verhaal is misschien wel hoe eenvoudig dit probleem tegenwoordig opgelost kan worden. Omdat de vertroebeling zich op de achterste lenszak bevindt en niet in de implantaatlens zelf, is een nieuwe, ingrijpende operatie niet nodig.
De behandeling voor PCO is een korte, pijnloze poliklinische ingreep die een YAG-laser posterior capsulotomie heet. Je hoeft hier niet voor opgenomen te worden. Het is een snelle procedure die je gezichtsvermogen vaak binnen een dag herstelt.
Wat gebeurt er tijdens deze laserbehandeling? De oogarts gebruikt een speciale laser om een klein gaatje in het troebele achterste deel van de capsule te maken. Dit creëert een heldere opening waar het licht weer ongehinderd doorheen kan vallen, rechtstreeks op je netvlies.
Denk eraan: dit is geen herhaling van de staaroperatie. Het is een veel minder invasieve procedure. Je bent er snel van verlost, en de kans dat PCO terugkeert op exact dezelfde plek is nihil, omdat de laser de troebele cellen wegbrandt.
Must-reads
Ga dieper in op Komt staar terug na de operatie? Dit is wat je moet weten. met deze informatieve selectie.
• Ik heb een staaroperatie gehad | Thuisarts
• Nastaar | Het Oogziekenhuis Rotterdam
Moderne technieken om PCO te voorkomen
De oogzorg is constant in ontwikkeling. Tegenwoordig gebruiken chirurgen technieken en lenzen die de kans op het ontwikkelen van PCO aanzienlijk verkleinen:
• Gebruik van speciale IOL’s: Veel moderne kunstlenzen hebben een gekartelde of ‘gezaagde’ rand. Deze rand houdt de achtergebleven cellen letterlijk tegen, waardoor ze zich niet kunnen organiseren tot een troebel vlies op de achterste capsule. Dit is een preventieve maatregel die veel wordt toegepast bij staarcorrecties.
• Betere chirurgische technieken: Hoe zorgvuldiger de chirurg de capsule schoon achterlaat tijdens de initiële staaroperatie, hoe kleiner de kans op woekering van cellen.
Wat merk je als PCO optreedt?
De symptomen van posterieure capsulaire opacificatie lijken griezelig veel op de symptomen die je had vóór je staaroperatie. Als je je afvraagt of je weer ‘staar’ hebt, let dan op de volgende signalen:
• Geleidelijke afname van de gezichtsscherpte.
• Moeite met het lezen van kleine letters.
• Neiging om lichte objecten met een halo te zien.
• Verminderd contrast, waardoor bijvoorbeeld de stoeprand minder duidelijk is.
• Meer last van verblinding door koplampen in het donker.
Als deze klachten geleidelijk toenemen na je herstelperiode, is het verstandig een afspraak te maken bij je oogarts. Zij kunnen met een simpele test vaststellen of het PCO is of dat er een ander probleem speelt, zoals een verandering in de sterkte van je oog (een beetje bijziend of verziend worden).
Veelgestelde vragen over terugkerende staar
Dit zijn vragen die vaak gesteld worden door mensen die zich zorgen maken over hun zicht na een eerdere staaroperatie.
Komt mijn kunstlens ooit los of valt deze uit de lenscapsule?
De kunstlens wordt tijdens de operatie stevig in de resterende lenscapsule geplaatst. Deze kapsel is een zeer stabiele structuur binnen het oog. Loslaten is extreem zeldzaam en gebeurt meestal alleen bij ernstig trauma aan het oog.
Moet ik de YAG-laserbehandeling ook meerdere keren ondergaan?
Nee, de laserbehandeling maakt een permanente opening in de troebele achterste capsule. Zodra dit is gebeurd, is er geen ruimte meer voor de cellen om zich op die plek te verzamelen. Je hoeft deze behandeling in principe maar één keer te ondergaan voor die specifieke ooglens.
Kan ik na de laserbehandeling meteen weer helder zien?
De verbetering is vaak dramatisch en onmiddellijk merkbaar. Je kunt na de behandeling tijdelijk wat wazigheid of zwevende vlekjes zien door kleine deeltjes die door de laserbehandeling loskomen. Meestal klaart dit binnen een dag volledig op en geniet je direct van je hernieuwde zicht.