Wat is staar precies?
Je ooglens is van nature helder. Deze lens werkt als een kleine, krachtige focusserende machine. Het licht valt door de lens op je netvlies, en zo creëer je scherpe beelden. Staar ontstaat wanneer deze lens troebel wordt. Denk aan een schone raam die langzaam bedekt raakt met kalkaanslag. De troebelheid belemmert de weg van het licht naar je oogachtergrond.
Dit proces verloopt meestal traag. Je merkt het in eerste instantie misschien nauwelijks op. Misschien heb je meer licht nodig om te lezen, of merk je dat je ‘s nachts meer last hebt van verblinding door koplampen. Als de troebelheid toeneemt, wordt het zicht wazig. Bij staar aan beide ogen wordt deze wazigheid een constante factor in jouw waarneming.
De oorzaken van lensvertroebeling
De meest voorkomende oorzaak van staar is ouderdom. Je lichaam verandert, en dat geldt ook voor de eiwitten in je ooglens. Naarmate de tijd verstrijkt, klonteren deze eiwitten samen. Dit leidt tot de zichtbare vertroebeling. Hoewel leeftijd de grootste boosdoener is, spelen andere factoren ook een rol bij de ontwikkeling van cataract beide ogen.
Enkele andere belangrijke factoren die de kans vergroten:
• Langdurige blootstelling aan fel zonlicht (UV-straling).
• Diabetes; deze aandoening beïnvloedt de suikerspiegel en daarmee ook de lens.
• Roken. Roken versnelt het proces van eiwitafbraak aanzienlijk.
• Langdurig gebruik van bepaalde medicijnen, zoals corticosteroïden.
• Eerdere oogoperaties of oogontstekingen.
Hoe beïnvloedt staar jouw zicht?
Als staar beide ogen aantast, merk je vaak een combinatie van symptomen. Jouw dagelijkse activiteiten vragen plotseling meer inspanning. Je merkt dat de helderheid van de wereld afneemt.
Herken jij je in deze veranderingen?
• Wazig of dof zicht: Je kijkt door een vieze bril, ook al is die schoon. De scherpte in de verte en dichtbij neemt af.
• Veranderde kleurperceptie: Kleuren lijken fletser of geler. Blauwtinten worden soms moeilijk te onderscheiden.
• Moeite met zien in het donker: Nachtelijk autorijden wordt een ware uitdaging. De schittering van straatverlichting of koplampen is hinderlijk en verblindend. Dit is een veelgenoemde klacht bij nachtzichtproblemen door staar.
• Dubbelzien in één oog: Soms veroorzaakt een ongelijkmatige vertroebeling in de lens dubbelbeelden, zelfs als je maar één oog sluit.
• Vaker brilsterkte aanpassen: Je merkt dat je leesbril of gewone bril snel achterhaald is. Je dioptrie verandert voortdurend.
Het is belangrijk om te weten dat deze klachten vaak geleidelijk komen. Je past je aan. Je compenseert. Maar op een gegeven moment merk je dat de beperking te groot wordt om nog comfortabel te functioneren. Je wilt weer helder de wereld in kijken.
De diagnose en het wachten
Als je veranderingen in je zicht opmerkt, is de eerste stap een bezoek aan de oogarts. De oogarts gebruikt speciale instrumenten om de lens te beoordelen. Zij zien direct hoe troebel je lenzen zijn. De diagnose beiderzijdse cataract is vaak snel gesteld.
Wat volgt, is vaak een periode van afwachten. Artsen wachten doorgaans tot de staar ‘rijp’ genoeg is. Dit betekent dat de vertroebeling jouw dagelijks leven daadwerkelijk belemmert. Als je nog prima kunt lezen en autorijden, zal de arts adviseren om nog even geduld te hebben. Dit is frustrerend als je al hinder ervaart, maar het is belangrijk dat de ingreep effectief kan zijn.
De oplossing: staaroperatie aan beide ogen
Gelukkig is staar uitstekend behandelbaar. De operatie is een van de meest uitgevoerde ingrepen wereldwijd, en de resultaten zijn vaak spectaculair. Je vervangt de troebele, natuurlijke lens door een heldere, kunstlens (een intraoculaire lens).
Hoe verloopt zo’n ingreep, zeker als je beide ogen aan de beurt zijn?
VIDEO: Staar eenvoudig uitgelegd – symptomen, oorzaken, behandelingen
Het proces van staarverwijdering
De operatie zelf duurt meestal niet langer dan twintig minuten per oog. De arts maakt een heel klein sneetje aan de rand van het hoornvlies. Via dit sneetje wordt de troebele lens in kleine stukjes gebroken en verwijderd. Daarna plaatst de chirurg de nieuwe, opvouwbare kunstlens op de juiste plek. Deze ontvouwt zich en blijft permanent zitten.
De vraag die veel mensen bezighoudt, is de volgorde van de operatie bij staaroperatie beide ogen. In de meeste gevallen opereert de oogarts eerst het slechtste oog. Dit geeft je direct het meeste zichtverbetering. Pas als dat oog volledig hersteld is en het andere oog nog steeds problemen geeft, plant de arts de tweede operatie.
Waarom niet alles tegelijk? De ogen hebben tijd nodig om te genezen. Bovendien wil de arts zien hoe de eerste lens de nieuwe sterkte beïnvloedt voordat hij de sterkte voor het tweede oog definitief bepaalt. Dit minimaliseert het risico op onverwachte resultaten na beide ingrepen.
Interessante links
Verrijk je kennis over Staar aan beide ogen: symptomen en behandeling met deze essentiële leesmaterialen.
• Cataract | UZ Leuven
• Staar – UMC Utrecht
De voordelen van de nieuwe lens
Tegenwoordig is er veel mogelijk met kunstlenzen. Je kiest niet alleen voor helder zicht, je kunt ook kiezen voor meer functionaliteit. Denk eens na over je wensen na de ingreep. Wil je na de operatie nog een bril dragen?
Je hebt opties zoals:
• Standaard monofocale lenzen: Deze lenzen geven je scherp zicht op één afstand, meestal de verte. Voor lezen heb je dan nog wel een bril nodig.
• Multifocale of accommoderende lenzen: Deze geavanceerdere lenzen bieden je de mogelijkheid om scherp te zien op verschillende afstanden. Dit kan de behoefte aan een leesbril of bril voor de middellange afstand sterk verminderen.
• Torische lenzen: Als je naast staar ook astigmatisme (een cilinder) hebt, corrigeert deze lens dit direct tijdens de staaroperatie.
Een goed gesprek met je specialist over de beste kunstlens bij staar is essentieel om jouw persoonlijke visuele doelen te bereiken.
Herstel na de operatie
Het herstelproces begint direct na de ingreep. Je krijgt beschermende maatregelen mee, zoals een oogkap voor de nacht en soms een beschermbril voor overdag. De eerste dagen zie je al een enorme verbetering. Kleuren springen er weer uit, en de mist verdwijnt.
Je moet wel rustig aan doen. Geen zware inspanning, niet wrijven in het oog en je moet druppelen om ontstekingen te voorkomen. De meeste mensen merken binnen een week een aanzienlijke verbetering. Na de tweede operatie, als ook dat oog hersteld is, ervaar je pas echt het volledige effect van de behandeling van staar aan beide ogen.
Je leefwereld wordt weer helderder. De details komen terug. De vreugde van scherp zien is na deze ingreep vaak groot.
Veelgestelde vragen over staar aan beide ogen
Is staar pijnlijk?
De ontwikkeling van staar zelf veroorzaakt geen pijn. Het is een sluipend proces van troebel worden. De operatie gebeurt onder lokale verdoving, dus je voelt tijdens de ingreep zelf geen pijn, hooguit wat druk. Na de operatie kun je wat irritatie of een zanderig gevoel ervaren, maar dit is tijdelijk.
Hoe lang duurt het voordat ik na de operatie weer kan autorijden?
Dit verschilt per persoon en is afhankelijk van de genezing en de stabilisatie van de sterkte. Over het algemeen adviseert de oogarts je om te wachten tot je na de eerste operatie volledig bent hersteld en de nieuwe brilsterkte definitief is, voordat je weer gaat autorijden. Dit is vaak enkele weken tot een maand na de laatste ingreep. Jouw specialist geeft hierover het definitieve advies.
Kan staar terugkomen na de operatie?
Nee, de troebele lens wordt volledig verwijderd en vervangen door een heldere kunstlens. De staar zelf komt dus niet terug. Wat soms wel gebeurt, is de ontwikkeling van een zogenaamde ‘nastaar’ of achterste lenskapselvertroebeling. Dit is een nieuwe troebeling achter de kunstlens. Dit is eenvoudig te verhelpen met een korte laserbehandeling, wat slechts enkele minuten duurt en geen ingreep vereist.